TURYSTYKA WEDŁUG RAPORTU

Turystyka — według tego raportu- „pożera” tereny naturalne i’ziemię, użytkowane  rolniczo. Jest źródłem narastających konfliktów między ludnością miejscową a napływającymi turystami. Żaden z tych problemów nie jest błahy, jeżeli uwzględnić dynamikę ruchu turystycznego, który w, okresie trzydziestolecia 1950- 1980 wzrósł,w skali.światowej dziesięciokrotnie.Założeniami gospodarki socjalistycznej są: utrzymanie harmo­nijnego stosunku między człowiekiem a przyrodą, wprzęgnięcie nauki i techniki w służbę człowieka oraz taka organizacja,» wykorzystania techniki, by przeciwdziałać jej ubocznym, ujemnym skut­kom powodującym skażenie środowisk. W wysoko rozwiniętych społe­czeństwach  uwzględnia się cztery sfery w środowisku człowieka: za­mieszkania, pracy;usług oraz rekreacji; w tym turystycznej. Czyste powietrze, więcej zajęć ruchoyvych na świeżym powietrzu, mniej hałasutłoku, naturalnie piękny krajobraz oraz pełny zakres sprawnych usług … to odpowiednie warunki czwartej sfery — skutecznego wypoczynku .

RUCH COTYGODNIOWY

Wśród grup wycieczek możemy;wydzielić niektóre charakterystyczne .z uwagi na środowisko: młodzieżowe, szkolne, ludności wiejskiej, a tak­że krajowe i zagraniczne. Uczestnicy wycieczek indywidualnych zdążają  samodzielnie na. obszary wzmożonej recepcji turystycznej.Ruch cotygodniowy  występujący w dniach świątecznych i wolnych od pracy. oraz poprzedzających je Stanowi. on najprostszą formę podróżowania i wypoczynku w okolicach położonych’w pobliżu .miejsca stałego zamieszkania.’Ta’forma turystyki-staje się coraz bar- ‘ dziej powszechna i będzie, się rozwijać w/miarę wzrostu liczby posia­daczy samochodów prywatnych. Wypoczynek tego typu może’być orga­nizowany przez rady zakładowe, związków zawodowych, organizacje społeczne o charakterze turystycznym, związki sportowe, branżowe i ko­munalne. Lokalizacja terenów przeznaczonych na tę formę wypoczynku nie przekracza 30-50 km od miejsca zamieszkania, a w warunkach  dwu dni wolnych od pracy 100 km.

RUCH POBYTOWY I WYCIECZKOWY

  1. Ruch pobytowy, obejmujący . turystów uczestniczących w wypoczynku urłopowo-wakacyjnym- lub zdrowotnym prze? dłuższy okres (np. ponad 7. dni), z zachowaniem zasady pobytu zwykle w jednej miejscowości. Organizują go: przedsiębiorstwa turystyczne, biura podró­ży, właściciele, pensjonatów, osoby wynajmujące kwatery prywatne, or­ganizacje społeczne, a zwłaszcza związki zawodowe i zakłady pracy w sy­stemie FWP i. wczasów zakładowych. W Polsce do turystyki pobytowej zalicza się także pobyt na koloniach, obozach, ruch leczniczo-uzdrowisko­wy, pobyt we wsiach letniskowych, na obozach sportowych itp. Podobny rodzaj turystyki pobytowej, .’z pewnymi modyfikacjami, występuje .we wszystkich krajach socjalistycznych.  Ruch wycieczkowy, obejmujący osoby udające się na wy­cieczkę lub wędrówkę kilkudniowąbądź dłuższą, polegającą na ciągłej zmianie miejsca czasowego pobytu.Wycieczki organizowane są przez zakłady pracy, organizacje społeczne, biura podróży lub odbywane są indywidualnie. Szczególne znaczenie , w ich organizowaniu mają środki transportu.’Według tego kryterium dzielimy wycieczki na: morskie, auto­busowe, kolejowe, samochodowe, samolotowe, rzeczne, motocyklowe, ro­werowe i piesze.

RODZAJE I FORMY

Podobnie nie można się zgodzić z twierdzeniem, iż. ruch turystyczny jest tylko ruchem konsumentów do miejsc spożycia określonych dobr wolnych usług, turyści bowiem spożywają dobra, ale też inne jeszcze cele wiążą z ruchem — nie tylko konsumpcyjne. Ruch turystyczny jest formą, za­spokojenia w wolnym czasie pewnych potrzeb, np. regeneracji sił fizycz­nych i psychicznych człowieka, zabaw, spotkań towarzyskich, pozna­nia itp.Ciężar pojęcia ruchu turystycznego leży w czasowym pobycie okre­ślonych osób poza miejscem zamieszkania,’nie zaś w podróży występu­jącej w‘ogóle w ruchu osobowym; pobyt czasowy wyróżnia turystów – . spośród ludności miejscowej. Turysta występuje jedynie jako konsument na danym’obszarze, tzm nie tworzy w zasadzie na nim nowych wartości, lecz tylko je nabywa, spożywa lub korzysta z nich w innej formie, npzbiorów grzybów, jagód (wyjątki to pomoc przy żniwach, sadzeniu drzew,porządkowaniu obszarów, znakowaniu szlaków itp.).

POPRZEZ TOWARY I USŁUGI

Nie jest naszym zamiarem rozważanie historycznych aspektów turystyki, trzeba jednak podkreślić, że znajomość odrębnych gałęzi wiedzy o  turystyce ułatwia poznanie współczesnych,’ bardzo skomplikowanych zjawisk jej towarzyszącyc. Zajmiemy się tylko niektórymi z nich.Autorzy prac naukowych stosują różne metody oceny ruchu tury­stycznego, a w ‘związku z tym rozbieżne są też prezentowane stanowiska. Określają go np. jako ruch konsumentów do miejsca spożycia określonych dóbr wolnych i usług .S. Ostrowski stwierdza, że w ekonomicznym znaczeniu ruch turystyczny stanowi określony popyt na usługi i towary/przejawiający się zarówno w czasie podróży (wę­drówki),-jak i w czasie pobytu poza stałym miejscem zamieszkania. Zgadzamy się z twierdzeniem S. Ostrowskiego, że-ruch turystyczny , zjawiskiem społecznym polegającym, na okresowym prze­mieszczaniu się mas ludzkich w celach turystycznych. Ruch turystyczny  nie stanowi jednak — naszym zdaniem — popytu, lecz podmioty tego ruchu są nośnikami-potrzeb i popytu na dobra turystyczne.

CELE RUCHU TURYSTYCZNEGO

W literaturze ruchu turystycznego spotyka się różne poglądy na hi­storię jego – rozwoju i różną .ocenę zjawisk oraz przemian, jakie miały miejsce w ciągu wieków w turystyce. Różnie oceniano związki (które dziś zaliczylibyśmy, do ruchu’turystycznego) między zjawiskami migracyjny­mi a społecznym i gospodarczym rozwojem świata.Z reguły autorzy traktują każdy ruch turystyczny jako składnik ruchu osobowego na temat początków wszelkich międzynarodowych i krajowych podróniczy” obejriiujące osoby podróżujące w celach zawodowych/rodzinnych, handlowych, turystycznych i innych. Aczkolwiek istnieją różriice zdań na temat początków wszelkich międzynarodowych i krajowych podró­ży, zaliczanych-według obecnie ustalonych pojęć do turystyki, można stwierdzić, że początków; turystyki’ należy szukać w starożytnych sto­sunkach społecznych.

POJEMNOŚĆ TURYSTYCZNA

Pojemność turystyczną określa więc.taka liczba turystów, którzy przebywając gednocześnie na danym obszarze, w. danym regionie czy środowisku pewnego rodzaju mają odpowiednie’warunki wypoczynku i nie .inicjują procesów degradacyjnych . W odniesieniu do szlaku.turystycznego pojęcie pojemności określane też bywa nazwą przepustowości A Nadmierne zwiększanie pojemności, np; w wyniku zabiegów adaptacyj­nych i inwestycyjnych (jak budowa nowego schroniska w Karkonoskim -Parku Narodowym), może  doprowadzić do przekroczenia  parametrów chłonnością a tym’samym, do naruszenia środowiska naturalnego prawnie chronionego.   Ochrona środowiska ma szersze społeczne znaczenie, uwzględnia ona w turystyce dodatkowo ochronę dóbr kultury w postaci materialnej, a także wartości regionalnych w sztuce, literaturze, folklorze,; architek­turze, ubiorach, zwyczajach i obyczajach, które pod wpływem tuchu; turystycznego nie powinny zanikać.

CHŁONNOŚĆ TURYSTYCZNA

Działalność mająca na celu ochronę środowiska naturalnego zapobiega na obszarach rekreacji nadmiernym inwestycjom, które powodują ruch przerastający chłonność tych obszarów. Dlatego też jedną z zasad ochrony środowiska turystycznego jest naukowe określanie chłonności tere­nów. wypoczynkowych, nieprzekraczanie jej, kontrolowanie pojemności. Chłonność turystyczna mierzona jest liczbą turystów, którzy mogą,w jednym czasie ną danym obszarze przebywać bez szkody dla jego naturalnego środowiska. Pojemność turystyczna jest ,zaś wielkością obrazującą- możliwości eksploatacyjne obszaru .turystycznego, mierzone liczbą-turystów wynikającą ze zdolności usługowej wszelkich urządzeń obsługujących, różnorodne formy , turystyki. Wielkość ruchu turystycznego określana jest .natomiast faktyczną liczbą osób przeby­wa jącydh w danym czasie’ na danym obszarze.

ZESPÓŁ EKSPERTÓW

Ustawą z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody objęto obiekty historyczno-pamiątkowe zdrowotne rezerwaty, parki narodowe, pomniki przyrody i inne obiekty posiadające swoiste cechy. Jeszcze przed ogło­szeniem Raportu Sekretarza Generalnego ONZ, U’Thanta, został powo- , łany w Polsce’Komitet Badań i Prognoz Polskiej Akademii Nauk „Pol­ska 2000’’. Prezydium Polskiej Akademii Nauk powołało 28 września 1970 r. Komitet Naukowy — Człowiek i Środowisko. Zarządzeniem nr 98 Prezesa Rady( Ministrów PRL z 27 grudnia 1972 r. powołano zespół ekspertów, których zadaniem m.in. było opracowanie kompleksowego’ programu. ochrony środowiska. Materiałem wyjściowym do programu ochrony walorów i zasobów środowiska przyrodniczego obszarów, szla­ków i obiektów turystycznych był plan’kierunkowy , zagospodarowania  turystycznego.